Dodano: 03 grudzień 2020r.

Koronawirus dostaje się do mózgu przez nos? Nowe ustalenia naukowców

Ponad jedna trzecia osób chorych na COVID-19 zgłasza objawy neurologiczne, takie jak utrata węchu i smaku, ból głowy, zmęczenie czy nudności. Obserwowane objawy sugerują, że SARS-CoV-2 w jakiś sposób przedostaje się do mózgu. Potwierdzili to naukowcy w ostatnich badaniach. Według nich, koronawirus atakuje mózg najprawdopodobniej poprzez włókna nerwowe w błonie śluzowej nosa.

koronawirus SARS-CoV-2 białko Spike

 

Nowe badania wykazały, że koronawirus SARS-CoV-2 może dostać się do mózgu przez nos. Odkrycia te dostarczają odpowiedzi na zaskakującą gamę objawów neurologicznych wywoływanych przez COVID-19 oraz rzadkie, ale wcześniej niewyjaśnione wykrycie materiału genetycznego SARS-CoV-2 w obszarach mózgu.

Wyniki badań naukowców z Wolnego Uniwersytetu Berlińskiego oraz Instytutu Roberta Kocha ukazały się na łamach pisma „Nature Neuroscience”.

Niepożądany gość w mózgu

Cechą wyróżniającą w COVID-19 jest zakres objawów zgłaszanych przez pacjentów na całym świecie. Koronawirus atakuje przede wszystkim układ oddechowy, ale charakterystyczna utrata węchu i smaku oraz zmęczenie i inne objawy neurologiczne zgłaszane przez ponad jedną trzecią pacjentów sugeruje, że SARS-CoV-2 rozprzestrzenia się do układu nerwowego i mózgu.

Niektóre wcześniejsze badania wskazywały na obecność materiału genetycznego koronawirusa w mózgu i płynie mózgowo-rdzeniowym. Jednak nie było jasne, jak SARS-CoV-2 się tam znalazł. Szukając odpowiedzi dr Helena Radbruch i prof. Frank L. Heppner wraz z zespołem naukowców przeprowadzili sekcję 33 osób zmarłych na COVID-19. Analiza wykazała niewielkie ślady materiału wirusowego w ludzkim mózgu, które wydają się pochodzić z nosa. Odkrycia te mogą pomóc wyjaśnić niektóre objawy neurologiczne obserwowane u pacjentów z COVID-19.

Górna, najwyżej położona część gardła, znana jako nosogardło, jest jednym z pierwszych miejsc zakażenia i replikacji SARS-CoV-2, a także może być słabym punktem w obronie naszego mózgu. Ludzki mózg jest oddzielony półprzepuszczalną barierą komórkową - zwaną też barierą krew-mózg, która ma za zadanie chronić układ nerwowy przed szkodliwymi toksynami i patogenami. Niektóre wirusy, w tym kilka koronawirusów, są szczególnie podstępne i mogą przedostać się przez tę barierę. Niestety SARS-CoV-2 może być jednym z nich.

Nos – droga do mózgu

Autorzy badań zauważyli, że spośród siedmiu typów koronawirusów, które infekują ludzi, co najmniej dwa szczepy wnikają i pozostają w ośrodkowym układzie nerwowym. To SARS-CoV i MERS-CoV, czyli bliscy kuzyni SARS-CoV-2. Sekcje wykazały obecność RNA koronawirusa SARS-CoV-2 u 48 proc. zmarłych pacjentów.

Autopsja została przeprowadzona na 33 zwłokach. Wszystkie te osoby zmarły na COVID-19. Wśród nich było 11 kobiet i 22 mężczyzn. Średnia wieku w chwili zgonu wynosiła 71,6 lat, a czas od wystąpienia pierwszych objawów COVID-19 do śmierci - 31 dni.

Niektóre z wcześniejszych badań wskazywały, że haczykowate białka koronawirusa, za pomocą których ten infekuje komórki gospodarza, sprzyjają zapaleniu w komórkach śródbłonka bariery krew-mózg, rozluźniając połączenia i przepuszczając wirusy. Badania niemieckich naukowców dodały kolejną możliwą trasę – nos.

Jako że nosogardło jest jednym z pierwszych miejsc zakażenia, gdzie koronawirus replikuje, było to naturalne miejsce, na którym uczeni skupili swoje badania. Naukowcy odkryli nie tylko nienaruszone cząsteczki wirusa w komórkach śródbłonka nosogardła, ale też w kilku obszarach mózgu oraz w błonie śluzowej nosa, gdzie było ich najwięcej. Znaleziony materiał genetyczny był ledwie obecny, ale może to wynikać z faktu, że sekcja zwłok odbyła się średnio miesiąc po śmierci.

U niektórych pacjentów, te same haczykowate białka obecne na zewnątrz SARS-CoV-2, znaleziono również w komórkach błony śluzowej sąsiadującymi z komórkami nabłonka węchowego, gdzie znajdują się zakończenia włókien nerwu węchowego. Tą drogą koronawirus może dostawać się do mózgu.

Nie tylko poprzez nos

Nawet jeśli okaże się, że komórki nabłonka transportują SARS-CoV-2 do mózgu, najprawdopodobniej jest to tylko jedna z dróg do mózgu. W analizie niektóre obszary mózgu ze śladami wirusowego RNA nie miały bezpośredniego połączenia z błoną śluzową nosa, gdzie obecne są wypustki nerwu węchowego. Te obszary były bardziej zaangażowane w oddychanie i kontrolę układu sercowo-naczyniowego, co sugeruje, że wirus przedostaje się również w inny sposób.

Obecnie wiele rzeczy związanych z koronawirusem pozostaje niejasne. Zgromadzone raporty i wyniki sugerują, że SARS-CoV-2 w jakiś sposób przedostaje się i wpływa na układ nerwowy. Pozostaje mieć nadzieję, że badania ujawnią więcej szczegółów, pomagając w walce z tym bezprecedensowym wirusem.

 

Źródło: Science Alert