Przewlekły stres to nie tylko kwestia napięcia i dyskomfortu psychicznego. Jego konsekwencje mogą dotyczyć również zdrowia fizycznego. U mężczyzn częste lub silne napięcie nerwowe może m.in. nasilać objawy chorób prostaty, w tym jej łagodnego przerostu lub stanów zapalnych. Dlaczego stres wpływa na pozornie niezwiązane z nim narządy? Jak złagodzić dolegliwości wywołane przez rozrost gruczołu krokowego?
Jak stres wpływa na prostatę?
Pod wpływem przewlekłego stresu aktywuje się szlak hormonalny w osi podwzgórze–przysadka–nadnercza, co prowadzi do wzrostu poziomu adrenaliny oraz hormonu stresu – kortyzolu. Wysokie stężenia tych związków sprzyjają stanom zapalnym w całym organizmie, także w obrębie prostaty, co może przyczynić się do rozwoju jej łagodnego rozrostu.
Ponadto stres przyczynia się do zwiększenia produkcji reaktywnych form tlenu, czyli związków, które w nadmiarze uszkadzają DNA, białka i inne składniki komórek. To z kolei sprzyja przewlekłym stanom zapalnym oraz niekontrolowanej proliferacji (namnażaniu się) komórek prostaty.
Dodatkowo napięcie nerwowe wpływa na mięśnie dna miednicy i może utrudniać relaksację pęcherza i cewki moczowej, powodując tym samym trudności w oddawaniu moczu – konieczność częstych wizyt w toalecie czy naglące parcie na pęcherz. To objawy zbliżone do tych wywoływanych przez ucisk przerośniętej prostaty na cewkę moczową, więc stres może nasilać je także pośrednio[1].
Leczenie łagodnego przerostu prostaty
Na początkowych etapach w leczeniu łagodnego rozrostu gruczołu krokowego stosuje się surowce roślinne dostępne bez recepty. Preparaty na prostatę zawierają np. ekstrakt z owoców palmy sabałowej, który działa poprzez hamowanie 5-α‑reduktazy – enzymu przekształcającego testosteron do jego aktywnej formy – dihydrotestosteronu (DHT). To właśnie nadmiar DHT jest odpowiedzialny za niekontrolowany rozrost tkanek gruczołu krokowego, więc zahamowanie jego syntezy może spowolnić ten proces.
Oprócz tego składniki zawarte w owocach palmy sabałowej wykazują właściwości przeciwzapalne oraz przyczyniają się do zmniejszenia liczby komórek w przerośniętej prostacie. Dzięki temu mogą złagodzić objawy ze strony układu moczowego, takie jak:
- konieczność częstych wizyt w toalecie,
- słaby, przerywany strumień moczu,
- uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza,
- opóźniony początek oddawania moczu,
- nagłe parcie na pęcherz.
Palma sabalowa zwykle jest dobrze tolerowana i rzadko wywołuje działania niepożądane, dlatego może być bezpiecznie stosowana nawet w długotrwałej terapii problemów z prostatą[2].
Oprócz tego w łagodzeniu dolegliwości spowodowanych przez łagodny przerost gruczołu krokowego pomóc mogą codzienne nawyki wspierające zdrowie tego narządu. Należą do nich np.:
- kontrola stresu – techniki relaksacyjne (joga, medytacja, trening oddechowy) obniżają poziom kortyzolu i mogą zmniejszać stres oksydacyjny,
- aktywność fizyczna – regularne ćwiczenia poprawiają krążenie, zmniejszają stan zapalny i pomagają w utrzymaniu prawidłowej masy ciała,
- unikanie alkoholu i kofeiny – napoje te działają moczopędnie, dlatego warto je ograniczyć, zwłaszcza wieczorem,
- zdrowa dieta – jadłospis bogaty w warzywa, owoce, ryby i produkty pełnoziarniste dostarcza antyoksydantów i nienasyconych kwasów tłuszczowych wspierających funkcję prostaty.
[1]Omeye F.I. (2025). Role of Inflammation and Oxidative Stress in Benign Prostatic Hyperplasia Progression. INOSR Experimental Sciences, 15(1): 15-20.
[2]Kwon, Y. (2019). Use of saw palmetto (Serenoa repens) extract for benign prostatic hyperplasia. Food science and biotechnology, 28(6): 1599-1606.
Źródło: artykuł partnera, fot. CIPHR Connect/ Wikimedia Commons/ CC BY 2.0
