Dodano: 07 luty 2020r.

Palmy daktylowe wyhodowane z nasion sprzed 2 tys. lat

Izraelskim naukowcom udało się wyhodować siedem palm daktylowych z nasion liczących sobie ponad dwa tysiące lat. Nasiona zostały znalezione na stanowiskach archeologicznych na Pustyni Judzkiej.

palmy daktylowe

 

To najstarsze nasiona, jakie kiedykolwiek wykiełkowały. Projekt prowadzi zespół naukowców pod kierunkiem Sarah Sallon z Louis L. Borick Natural Medicine Research Center w Jerozolimie. Badaczom już wcześniej udało się doprowadzić do wzrostu palmy daktylowej (Phoenix dactylifera) z nasiona liczącego sobie 1900 lat. Teraz w ich eksperymentalnej plantacji stoi kolejne sześć roślin pochodzących z prastarych nasion.

Starożytne palmy daktylowe

Nasiona, którymi posłużyli się naukowcy, zostały znalezione m.in. w Masadzie, starożytnej twierdzy, gdzie schronił się Herod Wielki uciekając przed Partami. Biblijny władca rozbudował potem warownie, do dając m.in. magazyny, gdzie przechowywano żywność. Nasiona były także znajdowane w jaskiniach położonych w południowym Izraelu.

Zespół dysponował setkami starożytnych nasion. Po starannej selekcji uczeni wybrali 34 z nich. Nasiona zostały najpierw zanurzone w wodzi z hormonami wspomagającymi kiełkowanie. Następnie posadzone je na starannie przygotowanych stanowiskach. Wyniki tych wysiłków ukazały się na łamach pisma „Science Advances”.

Z tych kilkudziesięciu nasion wykiełkowało sześć. Uczeni nadali im imiona: Jonasz, Uriel, Boaz, Judyta, Anna i Adam. Roślina, która wykiełkowała w poprzednich eksperymentach, została nazwana Metuszelach – od najstarszej postaci w Biblii.

Nasiona sprzed 2000 lat

Gdy naukowcy mieli już sadzonki w rękach mogli przeprowadzić testy, których nie dało się zrobić na nasionach nie uszkadzając ich. Najpierw zebrali resztki z nasion, które zostały po wykiełkowaniu i przeprowadzono na nich datowanie radiowęglowe. Badanie to wykazało, że nasiona liczą sobie od 1800 do 2400 lat.

Następnie naukowcy przeprowadzili analizy genetyczne samych roślin, porównując je z bazą danych genetycznych współczesnych palm danych. To pokazało, że im starsze były nasiona, tym więcej miały materiału genetycznego z palm daktylowych pochodzących z Bliskiego Wschodu. Ale uczeni znaleźli też ślady genetyczne palm daktylowych z Afryki Północnej. To sugeruje, że starożytni plantatorzy znali zaawansowane techniki upraw.

Uczeni zauważyli także, że stare nasiona są większe od współczesnych. - Dzisiejsze nasiona są o około 30 proc. mniejsze niż te, które użyliśmy do naszych badań - powiedziała Sallon. Wielkość nasion często ma też odzwierciedlenie w wielkości owoców. A te pochodzące z Judei, jak pisał Pliniusz Starszy w liście do Herodota, były wyjątkowo duże, soczyste i słodkie. Do tego miały długi termin spożycia, co pozwalało na transport owoców nawet w odległe placówki Cesarstwa Rzymskiego.

Uważa się, że palmy daktylowe są uprawiana od ponad sześciu tysięcy lat. Za miejsce ich udomowienia uważa się Arabię i Mezopotamię. Kiedyś rośliny te były szeroko rozpowszechnione w starożytnej Judei. Oprócz tego, że były ważnym produktem spożywczym, były także używane w leczeniu różnych schorzeń, w tym depresji i słabej pamięci.


 

Źródło: Science Alert, fot. Guy Eisner