Nauka do matury z biologii i chemii to wiele godzin wkuwania zagadnień, definicji i specjalistycznej terminologii, a także rozwiązywania zadań na podstawie fragmentów tekstu, rysunków, wykresów czy tabel z danymi. Aby ułatwić sobie zapamiętywanie informacji, warto zastosować mapy myśli. Co to takiego i jak wykorzystać tę metodę w nauce biologii i chemii?
Czym są mapy myśli?
Mapy myśli to metoda notowania informacji opracowana ok. 1970 roku przez braci Tony’ego i Barry’ego Buzanów. W odróżnieniu od zwykłych notatek mapy myśli angażują obie półkule mózgowe: lewą – odpowiedzialną za logiczne myślenie oraz prawą, która odpowiada za wyobraźnię i postrzeganie przestrzenne. Podczas gdy lewa półkula „lubi” słowa i liczby, prawa zwraca uwagę na kolory i rysunki. Mapowanie myśli łączy te elementy w taki sposób, aby stworzyć system skojarzeń, który ułatwi zapamiętanie informacji i przywołanie ich w odpowiednim momencie. Mapy myśli można zastosować m.in. podczas:
- nauki, np. do egzaminu maturalnego;
- tworzenia tekstów, np. artykułów;
- planowania biznesowego i osobistego;
- burzy mózgów (indywidualnej lub grupowej);
- sporządzania notatek z wykładu, zebrania czy szkolenia.
Jak tworzyć mapy myśli?
Mapy myśli można tworzyć w aplikacjach i programach graficznych, które oferują darmowe szablony i kreatory do mapowania informacji. Jednak cyfrowe narzędzia nie są obowiązkowe – równie dobry efekt można uzyskać za pomocą zwykłej kartki i kolorowych pisaków czy długopisów. Ważne jednak, aby zachować przejrzystą strukturę i odpowiednią hierarchię informacji. Klasyczna mapa myśli ma układ promienisty. W środku znajduje się najważniejsze pojęcie (np. „Bezkręgowce”), wokół którego należy umieścić słowa kluczowe (np. stawonogi, mięczaki). Od nich odchodzą kolejne pojęcia (np. pajęczaki, skorupiaki, owady) i tak dalej. Pod hasłami można umieścić definicje, przykłady, krótkie komentarze, symbole czy proste rysunki.
Jak zastosować mapy myśli w nauce biologii i chemii?
Mapy myśli to nic innego jak system skojarzeń, który ułatwia przyswajanie informacji, a następnie odtwarzanie ich z pamięci. Jest to bardzo pomocne podczas nauki do egzaminu, dlatego internetowe kursy maturalne dostępne na platformach e-learningowych często zawierają schematy graficzne. Dotyczy to zwłaszcza takich przedmiotów jak biologia czy chemia, w których występuje wiele trudnych pojęć i złożonych zagadnień. Taką mapę można również stworzyć samodzielnie podczas nauki z podręcznikiem.
Przykład mapy myśli z biologii:
- Na środku główny temat: „Przemiany metaboliczne”.
- Podstawowe kategorie tematyczne: Anabolizm, Katabolizm, Przykłady anabolizmu, Przykłady katabolizmu.
- Pod kategoriami tematycznymi: definicje, funkcje, ogólny zapis reakcji, przykłady (np. fotosynteza, oddychanie komórkowe).
- Schemat można uzupełnić o cytaty, wnioski opisane swoimi słowami czy proste rysunki.
Przykład mapy myśli z chemii:
- Główny temat: „Węglowodory”.
- Podstawowe kategorie: Podział, Reakcje spalania, Źródła.
- Kolejne gałęzie: Podział – nasycone i nienasycone; Reakcje spalania – całkowite i niecałkowite; Źródła – ropa naftowa, gaz ziemny itd.
- Stosujemy dodatkowe podziały (np. nasycone – alkany; nienasycone – alkeny i alkiny).
- Tam, gdzie jest to konieczne, dopisujemy definicje, przykłady, właściwości lub wzory.
Mapy myśli w nauce biologii i chemii – o czym pamiętać?
Mapa myśli musi być czytelna, dlatego należy pisać wyraźnie (najlepiej dużymi, drukowanymi literami) i skrótowo. Treści dotyczące różnych pojęć zapisujemy różnymi kolorami, przy czym dla elementów dotyczących tego samego pojęcia stosujemy ten sam kolor. W miarę możliwości warto wcześniej zaplanować układ mapy, ponieważ nie wszystkie hasła będą wymagały rozwinięcia, z kolei od innych trzeba będzie poprowadzić kilka gałęzi. Należy również pamiętać, że mapa myśli nie powinna być celem samym w sobie. Ważne jest, aby czytać lub słuchać ze zrozumieniem, skupiać się na ważnych zagadnieniach i łączyć je ze sobą, a następnie przedstawić je w formie schematu.
Źródło: artykuł partnera
