Czasem ból pojawia się niespodziewanie — kłucie w klatce piersiowej, ucisk w brzuchu, nagły skurcz w nodze. Zwykle myślimy: „pewnie zaraz samo przejdzie”. I choć najczęściej faktycznie tak jest, czasami ból to sygnał ostrzegawczy, że w organizmie dzieje się coś poważnego. Jak odróżnić zwykły ból od tego, który wymaga szybkiej wizyty u lekarza?
Skąd się bierze ból?
Ból to mechanizm obronny organizmu, którego zadaniem jest ostrzeżenie przed groźną sytuacją, np. oparzeniem czy kontaktem z ostrą powierzchnią. To krótki, gwałtowny sygnał – pod jego wpływem cofamy się czy upuszczamy gorący przedmiot, co zapobiega dalszym uszkodzeniom.
Jednak czasami ból utrzymuje się przez dłuższy czas. Zazwyczaj wynika wtedy ze stanu zapalnego, który pojawia się w miejscu infekcji czy urazu. Układ odpornościowy uwalnia lokalnie związki chemiczne, tzw. mediatory stanu zapalnego, które odpowiadają za jego rozwój i wystąpienie objawów:
- zaczerwienienia,
- bólu,
- obrzęku,
- podwyższenia temperatury.
Ostry stan zapalny to naturalne zjawisko po sytuacji, w której doszło do uszkodzenia tkanek. Najczęściej trwa nie dłużej niż 12 tygodni, po czym w większości przypadków ustępuje. Niestety czasami utrzymuje się dłużej – w takiej sytuacji mówimy o przewlekłym stanie zapalnym, który jest obecny przy różnych problemach zdrowotnych, np. chorobach układu kostnego[1].
Objawy alarmowe – kiedy ból może oznaczać poważniejszy problem?
Lekkie dolegliwości bólowe często bywają ignorowane, zwłaszcza jeśli znamy ich dokładną przyczynę. Czasami jednak towarzyszą im dodatkowe objawy, których nie powinniśmy bagatelizować. Należą do nich m.in.:
- gorączka, dreszcze, objawy infekcji,
- utrata kontroli nad pęcherzem lub wypróżnieniami,
- osłabienie siły mięśniowej, mrowienie i drętwienie kończyn,
- niezamierzona utrata masy ciała.
Zaniepokoić powinien także bardzo silny, nagły ból, wybudzający w nocy lub nasilający się bez wyraźnej przyczyny. Pilnej konsultacji z lekarzem wymaga również ból w przebiegu różnych chorób przewlekłych.
Leczenie bólu – środki dostępne bez recepty
Jeśli przyczyna bólu jest znana (np. miesiączka, uraz), do jego łagodzenia wykorzystujemy lek przeciwbólowy dostępny bez recepty. Do najczęściej stosowanych preparatów należą:
- paracetamol – działa przeciwbólowo i przeciwgorączkowo,
- niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), np. deksketoprofen – oprócz powyższych właściwości wykazują też efekt przeciwzapalny.
W obu przypadkach środki te hamują aktywność enzymów COX odpowiedzialnych za produkcję prostaglandyn, czyli mediatorów stanu zapalnego. Jednak paracetamol działa wyłącznie ośrodkowo, tzn. w układzie nerwowym. Z kolei NLPZ wywołują także efekt obwodowo (w tkankach i narządach), z czego wynikają ich właściwości przeciwzapalne.
Oprócz swojego podstawowego działania deksketoprofen dodatkowo wpływa na przewodzenie bodźców bólowych, przez co może zapobiegać przekształceniu bólu ostrego w przewlekły. Co więcej, jego niewielkie ryzyko skutków ubocznych pozwala na stosowanie na pusty żołądek – możemy w ten sposób przyspieszyć początek działania, co jest pomocne zwłaszcza przy ostrym bólu, np. po zabiegach stomatologicznych, urazach czy przy miesiączce[2].
Nie lekceważmy bólu – to ważny sygnał od organizmu, że coś jest nie tak. Jeżeli dostępne bez recepty leki nie przynoszą spodziewanych efektów, warto skonsultować się z lekarzem, zwłaszcza jeśli odczuwamy dodatkowe, niepokojące dolegliwości.
[1]Liczner, G. (2022). Leczenie bólu w gabinecie lekarza rodzinnego. Gabinet Prywatny, 286(6), 36-45.
[2] Woroń, J., & Wordliczek, J. (2017). Połączenie tramadolu z deksketoprofenem w praktyce klinicznej: postęp w leczeniu bólu. Lekarz POZ, 3(1): 61-67.
Źródło: artykuł partnera
