Prof. Marcin Zajenkowski z Uniwersytetu Warszawskiego otrzymał nagrodę Ig Nobla w dziedzinie psychologii. Wyróżniono go za badania przeprowadzone wraz z prof. Gillesem Gignakiem z University of Western Australia, które wskazują, że pochwalenie kogoś za inteligencję wzbudza chwilowy narcyzm.
Ig Noble to humorystyczne odpowiedniki Nagród Nobla, przyznawane za osobliwe prace naukowe, które „najpierw śmieszą, a potem skłaniają do myślenia”. Jednak wszystkie wyróżniane badania posiadają realną wartość naukową, zostały opublikowane w prestiżowych, recenzowanych czasopismach, a ich komiczny charakter to tylko dodatkowy atut.
Podczas ceremonii na kampusie Uniwersytetu Bostońskiego nagrody laureatom wręczali żyjący laureaci nagród Nobla z dziedzin ekonomii, medycyny, chemii i fizyki, w tym m.in. laureat z 2022, szwedzki biolog Svante Paabo, czy amerykański ekonomista Robert Merton. Ceremonia była przerywana występami muzycznymi, m.in. na temat niestrawności i wegetarianizmu, rzucaniem papierowych samolotów na scenę oraz wykładami, w których naukowcy musieli technicznie streścić swoje badania w 24 sekundy oraz wyjaśnić je potocznie za pomocą siedmiu słów.
Polski psycholog laureatem Ig Nobla
Laureatami w dziedzinie psychologii zostali prof. dr hab. Marcin Zajenkowski z Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego oraz prof. Gilles Gignac z University of Western Australia.
Prof. Zajenkowski od lat prowadzi badania nad narcyzmem, w tym – nad związkami narcyzmu i inteligencji. Laureat przyznał, że był zaskoczony, gdy otrzymał informację, że komitet chciałby mu przyznać nagrodę, i że w pierwszym momencie trochę się zawahał.
Do tej pory kojarzyłem Ig Noble wyłącznie z czymś śmiesznym. Ale gdy zacząłem więcej czytać o tej nagrodzie, zauważyłem, że kluczowe jest tu pojęcie dystansu do siebie, a to do mnie pasuje. Poza tym jest to nagroda za rzeczywiste badania, opublikowane w znaczących czasopismach, podczas gali obecni są prawdziwi nobliści, laureaci mają wywiady w „Nature”, więc ten aspekt wzbudzania uśmiechu jest takim dodatkowym atutem – opowiadał.
Co się dzieje, gdy osobom narcystycznym powie się, że są inteligentne?
Profesorów Zajenkowskiego oraz Gignaca wyróżniono za artykuł opublikowany w czasopiśmie „Intelligence”. Zaprezentowano tam wyniki badań analizujących wpływ informacji zwrotnej dotyczącej poziomu inteligencji na chwilowy poziom narcyzmu. Przeprowadzono je na grupie 361 osób, którym po wykonaniu testu IQ przekazano losowo informację, że ich wynik był albo powyżej, albo poniżej średniej.
W efekcie osoby, którym powiedziano, że są ponadprzeciętnie inteligentne, zaczynały bardziej wierzyć w swoją mądrość, czuły się wyjątkowe i doświadczały wzrostu narcystycznej wielkościowości. Z kolei ci, którym powiedziano, że wypadają słabiej, tracili pewność siebie – zarówno w ocenie własnej inteligencji, jak i w poczuciu wyjątkowości.
– Co ciekawe, osoby o wyraźnie narcystycznych cechach były bardziej odporne na negatywną informację. Może to sugerować, że narcyzm potrafi działać jak tarcza ochronna przed krytyką – dodał naukowiec.
Prof. Zajenkowski pytany, co w jego ocenie może wzbudzać uśmiech w tych badaniach, wskazał na połączenie kluczowych dwóch pojęć: inteligencji i narcyzmu. – Pokazaliśmy, że mówiąc komuś, że jest inteligentny (albo mało inteligentny), możemy wpływać na jego chwilowy poziom narcyzmu – podbijać pewność siebie, samoocenę, a nawet myślenie o własnej wspaniałości czy wyjątkowości. Co więcej, to, co myślimy o własnej inteligencji, może wpływać na nasze samopoczucie, motywację i sposób działania – niezależnie od tego, jak mądrzy jesteśmy w rzeczywistości. Wynik naszych badań może więc wywoływać uśmiech, ale oczywiście ma on poważniejsze konsekwencje – tłumaczył.
Wzrost paznokci i wpływ spożycia alkoholu na umiejętności lotu
Inni nagrodzeni to m.in. Amerykanin dr William Bean (literatura) za badanie nad wzrostem długości paznokci, zespół naukowców z Francji, Nigerii i Togo za sprawdzanie, jak pewien rodzaj agam (jaszczurek) wybiera zjedzenie pewnego rodzaju pizzy (nauka o żywieniu), Amerykanie Julie Menella i Gary Beauchamp za badania nad tym, co odczuwają karmione piersią dzieci, kiedy ich matka je czosnek, czy zespół z Japonii badający, czy krowy pomalowane w zebrę mogą unikać ukąszeń much.
Pokojową nagrodę otrzymali naukowcy z Holandii, którzy dowiedli, że spożywanie alkoholu może czasem pozytywnie wpływać na zdolność posługiwania się obcym językiem. Włoscy, niemieccy, hiszpańscy i austriaccy fizycy zostali z kolei nagrodzeni za badania nad zmianami stanu materii przy gotowaniu makaronu cacio e pepe (z serem i pieprzem) i powstawaniem grudek w sosie. Nagrodę z kategorii lotnictwa przyznano międzynarodowemu zespołowi badającemu wpływ spożycia alkoholu na umiejętności lotu i echolokację nietoperzy.
Źródło: www.naukawpolsce.pl, fot. Todd Van Hoosear/ Flickr/ CC BY-SA 2.0
