Dodano: 31 sierpień 2018r.

Astronomia już nie będzie odrębną dyscypliną naukową? Projekt resortu Gowina

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego Jarosław Gowin zamierza usunąć astronomię z listy odrębnych dyscyplin naukowych. W projekcie rozporządzenia dotyczącego nowego podziału dyscyplin naukowych, który został opublikowany na stronach resortu, astronomia została zaliczona w poczet nauk fizycznych. Polskie Towarzystwo Astronomiczne wystosowało petycję w tej sprawie.

Galaktyka

 

Nowy projekt podziału dyscyplin naukowych niestety nie obejmuje już astronomii, jako oddzielnej dyscypliny naukowej. Została ona wliczona do nauk fizycznych. Według resortu, dotychczasowy podział charakteryzuje się nadmiernym rozdrobnieniem i przez to niemożliwa jest rzetelna ocena ich działalności naukowej, od czego zależy ich finansowanie.

"Wiele obecnych dyscyplin obejmuje wąski zakres tematyczny, a ponadto reprezentuje je niewielka liczba pracowników uczelni, instytutów naukowych Polskiej Akademii Nauk i instytutów badawczych, posiadających co najmniej stopień naukowy doktora" – czytamy uzasadnienie projektu.

 

Resort nauki w przesłanej PAP informacji zaznacza, że "cały czas mówimy o projekcie rozporządzenia w sprawie dziedzin nauki i dyscyplin naukowych oraz dyscyplin artystycznych, który do dzisiaj jest w konsultacjach". "W związku z tym dokument nie jest ostateczny – wciąż trwa analiza zgłoszonych uwag" - podkreśla MNiSW.

"Warto też mieć na uwadze, że podział dyscyplin (w tym połączenie fizyki z astronomią) nie jest autorskim pomysłem Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Punktem wyjścia do budowy klasyfikacji jest systematyka dziedzin i dyscyplin przyjęta przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). W ramach klasyfikacji OECD astronomia (w tym astrofizyka, nauka o kosmosie) jest jedną z subdyscyplin w ramach dyscypliny - nauki fizyczne" - dodaje resort nauki.

Przeciwko nowemu rozporządzeniu protestuje Polskie Towarzystwo Astronomiczne zrzeszające zawodowych astronomów od 1923 roku. „Astronomia jest jedną z najstarszych nauk na Ziemi i w naszym kraju ma ona wspaniałe, wielowiekowe tradycje. Ośmielamy się twierdzić, że jest to wręcz dyscyplina NARODOWA! To przecież nasz rodak, kanonik warmiński Mikołaj Kopernik, "wstrzymał Słońce i ruszył Ziemię" – czytamy w apelu astronomów.

„Współcześni polscy astronomowie kontynuują tę wspaniałą tradycję z wielkim powodzeniem umacniając markę jaką jest Polska Astronomia. Dowodem jest statystyka prowadzona w światowym serwisie Web of Science, według której poziom cytowalności prac naukowych polskich astronomów jest o ok. 25 proc. wyższy od średniego poziomu światowego. Podkreślamy, że jest to jedyna dyscyplina w Polsce, która lokuje się tak wysoko w światowych rankingach” – argumentują naukowcy. 

Na stronach Polskiego Towarzystwa Astronomicznego jest petycja - „Ratujmy Polską Astronomię” - do resortu Gowina o zmianę projektu i przywrócenie Astronomii  jako odrębnej dyscypliny naukowej.

A z czym to się wiążę? Przedstawiciele PTA wyjaśniają, że dojdzie min. do tego, iż aplikacje na granty badawcze w zakresie astronomii, doktoraty i habilitacje będą oceniane przez fizyków. Współczesna astronomia, którą można podzielić na astrofizykę i kosmologię to odrębna, dojrzała empirycznie nauka, ze swoją bardzo istotną specyfiką metody badawczej. Członkowie PTA podkreślają, że polska astronomia jest bardzo wysoko oceniana i że wrzucenie jej do jednego worka z całą fizyką może jej poważnie zaszkodzić. Degradacja astronomii może też spowodować trudności w pozyskiwaniu europejskich grantów na badania. Nie będzie też doktoratów z tej dyscypliny, tylko z nauk fizycznych. "Owszem tematyka badań pozostanie, ale brak odrębnej dyscypliny może spowodować w dłuższej perspektywie zniechęcenie młodych ludzi do tej tematyki badań" - tłumaczą eksperci PTA.

W projekcie nowej klasyfikacji wyodrębnione są 42 dyscypliny naukowe. Resort nauki zaproponował, aby klasyfikację tę uzupełnić o dyscyplinę nauki o bezpieczeństwie (w dziedzinie nauk społecznych); dziedzinę nauk teologicznych; dziedzinę sztuki i dyscyplin artystycznych. Ostatecznie, w nowej klasyfikacji ma zostać wyodrębnionych osiem dziedzin nauki i sztuki oraz 45 dyscyplin naukowych. 

 

Źródło: PTA, PAP - Nauka w Polsce, fot. ESA